Читаем Сон на кургане полностью

Сон на кургане

Скуль і як яно ўзялося?3 чыёй хаты занялося?..Сплю, як толькі спяць уночы,Чую, лезе дым у вочы;Усхапіўся, паглядаю:Мора полымя гуляе;Сам не знаю, ў што ўчапіцца…Ну, за лаву — прыгадзіцца.

(Ідзе далей.)

2-і пагарэлец (з андаракам і каптаном бабскім)

…Мы з сваёй яшчэ не спалі:Дзіцянятка калыхалі…Раптам — відна… Я у дзверы,Ды не ў дзверы, а ў кут змерыў.Сяк-так выскачыў за хатку…Бачу, косіць ад пачаткуАгонь вёску, як памора;Зноў я ў хатку… ах ты, гора!Сам не знаеш, што ўхапіці;Крычу жонцы: бяры дзіце!Сам хапаю сёе-тое…Чуць з душою, чуць з душою…

3-і пагарэлец (з матком і шпулькамі)

Я так крэпка сплю на печы:Ажно тут — штурхель у плечы!Глядзь: аж нехта качаргоюМяне цягне, як дугою.Ўжо ўстаю, ужо буджуся,Злазіць з печы ўжо лаўчуся…Бух аб землю, як сноп жыта,Проста бокам аб карыта!..Хтось крычыць: барджэй жа, тата!..Ломяць, цягнуць усё з хаты…Я — хвацель маток і шпулькі…(Глядзіць за пазуху.)Ну, а люлька… няма люлькі.

Дзяўчынка (з хлопчыкам, меншым ад сябе; абое ў адных зрэбных кашулях)

Як маланкай, пайшла хатка,Чаравічкі і апратка.

Хлопчык (праз слёзы, разглядаючыся)

А дзе ж татка? а дзе мама?

Дзяўчынка

Ціха, братка: я таксамаВось з табою іх шукаю,Дзе ж падзеліся — не знаю.Ў гэты бок няслі кадушку.

Хлопчык

Падсадзі — сарву я грушку;Хачу вельмі піць і есці.

Дзяўчынка (падсаджвае хлопчыка, з павагай)

Вось уздумаў грушы трэсці.Тутка гэткае няшчасце,—Не дзівота і прапасці.А ён, бач, з сваёй ядою!

Хлопчык (саскочыў і грызе сарваную дзічку)

Пабяжым цяпер затое.

Дзяўчынка

Не лезь толькі ў вочы з плачам:Татку, мамку недзе ўбачым.

Хлопчык (з радасцю адбягаючы з дзяўчынкай)

Недзе знойдзем, недзе ўбачым!

1-я кабета (цягнучы саху, заплакаўшыся)

Што за ночка! што за ночка!Не пакінуў і ламочка!Як сярпом, зжынае, голе…А стары прост сходзіць з поля,Галаву саўсім губляе —Сам не знае, што хватае;То у хлеўчык матанецца,То ля пуні апынецца…Ні прыстання, ні куточка…Што за ночка! што за ночка!!

2-я кабета (з дзіцянём у калысцы)

Чуць паспела, чуць з душоюГэта выхваціць малое;Засталася ступа, дзежка,I пасудак, і адзежка.Мой паехаў з кума братам —Папрасіў — паехаў сватам,—I не бачыў, і не ведаў,Як гарэла ўсё да следу,Мо б што больш уратавалі…Так, саўсім, саўсім прапалі…

3-я кабета (цягнучы на руках ягнё)

…Цягнем з хаты мы ламоцце,Зірк на хлеўчык — страху коце.Я у хлеўчык — гнаць кароўку:Як прывязана вяроўкай —Ані з месца… тут авечка3 хлева ў полымя, як печку,—Я ягнятка хваць за воўну,А тут дыму ужо поўна…Чуць у дзверы, чуць папала,А ўжо хатка дагарала.

Яўрэй (з багамоллем і ліхтарамі; за ім жонка яго і чацвёра дзяцей)

Перейти на страницу: