Читаем Сарман алты таба кітабы полностью

– И, мардалар, егер сраы болса соынан оясы, азір маан кедергі жасама, – деп екеуі ааштарды арасымен кете берді. Батыра оржынындаы мардалыты бас сйегін оан крсеткісі келді, біра ланны айтан сзінен кейін кте труды шешті. Кішкене кідіргеннен кейін, лан ары арай зіні гімесін жаластырды:

– Мыдаан жылдар бойы оларды ешайсысы мір блаы жайлы білген емес, білмей-а ойса да дрыс болушы еді. Біра ешандай пия мгі жасырылмайды.

Бір кні аспаннан жерге белгісіз тіршілік иесі лаан. лгі адама сас белгісіз тіршілік иесі, арыштан жаралы кйде жерге келген, оны алаш адамдар тауып алады, оны жарааты ауыр боландытан, адамдар оны емдей алмайды, сосын згеаламшарлы адамардан оны бір жерге алып баруын срайды, ал адамдар оны айтанын істейді. Сйтіп адамдар лгі тіршілік иесін, оны айтуы бойынша, Батыс орман сияты ормана алып барады, сол жерде адамдар алаш мір блаын крді, згеаламшарлы блаты суын іше, сап-сау кйіне айта келген, мны адамдар кріп, олар да ішкісі келеді, біра згеаламшарлы адамдара бла суын ішуге болмайтынын айтады, егер ішетін болса, онда бл лемні луіне келіп сотырады деген. Ал адамдар одан блатан не шін су ішкенін сраан кезде, ол: «Бл аламда сендерден баса да мыдаан лем бар, мен соларды злымдытан орауа тиістімін, мен азір не болмасын лмеуім керек», – деп жауап айтаран.

згеаламшарлы адамдарды сзсіз бла суын пайдаланатынын тсініп, оларды лтірмекке оталады, алайда ол адамдарды жасылыына жамандыпен жауап айтарысы келмейді. лі злымдыты не екенін білмеген жандара оны крсеткісі келмегендіктен, адамдарды арасынан алты сбиді тадап, олара ерекше кш сыйлап, блаты сашысы етеді, осылайша алашы Сармандар мірге келеді. Мына сби – Сарман, – деп лан баланы нсады.

зге аламшарлы жерден кетерді алдында адамдар мен мардаларды жне табураттарды басшыларыны басын осып, оларды кш біріктіруі керек екендігін айтан, себебі бізді лемді ртатын ара кш бізді лемде жасырынанын айтады жне ешашан, андай жадай болмасын блаты з масаттарына пайдаланбауды тапсыран.

Сармандар блаты мыдаан жылдар бойы орап келді жне олар рбір ш жз жыл сайын айта туылып отырады, олар осы лемдегі е кшті жауынгерлер тобы болан, асырлар бойы здеріне артылан тапсырманы блжытпай орындаан, тек сендерді хандары – Тарын билікке келмейінше… Тарын билікке келгеннен кейін барлыы згерді, ол мір блаы мен оны асиеті жайлы естігеннен кейін, оан ол жеткізгісі келеді, ол лімнен орыандыы соншалыты, лмес шін олынан келген барлы іс-рекетті жасады. Алайда онысыннан тк шыпаан со, ол мір блаына кз тікті, біра оны жолында Сармандар трды, ол Сармандара бірнеше рет арсы шыып, олардан блаты тартып алма болады, дегенмен оны бл іс-рекеті стсіздікпен аяталды. Сармандар оан мір бар жерде – лім бар, сондытан осы шындыты абылдау керектігін айтып, оны босатады.

Біра оларды бл айтаны оны санасына жетпеген сияты, ол за уаыт ізденіп, аыр соында Сармандарды – лемдегі е кшті жауынгерлерді алай кзін рту керектігін тсінеді жне ол з дегеніне жетіп, оларды брін ырып салады, алайда ешкім Тарынны Сармандарды алай жне айтіп кзін ртандыын білмейді, ешкімні хабары жо. Осылайша ол мір блаын басып алады…

Артынша табураттар мен мардалар жне де баса да нсілдер біргіп мір блаын азат ету шін Тарын хана арсы шыан кезде, тым кеш болады, себебі оны сиыршылары ара сиырды пайдаланып, мір блаыны суынан ажалсыз сарбаздарды жасап шыарады.

– Неге ажалсыз?

– Себебі оларды лтіру ммкін емес, олар жарааттанса жарааттары п-стте жазылады, тіпті басын шапса да оларды тотата алмайсы. Осы жайт бкіл лемді біріктірді, дегенмен бкіл лемні біріккен скері ажалсыздарды алдында дрменсіз кйге тсті. Оларды шамасы Тарынды тотатуа жетпеді, лы рыста біз жеіліс тапты.

Тарын хан мардалардан лкен ауіпті кріп, оларды толытай жойып жіберу шін барын салды, біра бл ойын толытай іске асыра алмады. Тарын мардаларды басым кпшілігін ыранымен, толытай ырып лгермеді, себебі мардаларды е кшті сиыршысы, зіні мірін рбандыа шалып, мардаларды жеріні тбесінде ара сиыра арсы лкен крінбейтін оран тастап кетті, лгі ораннан ешандай ара сиыр, ешандай ажалсыз те алмайды, тек соны арасында ана олар аман алды. Олар здерін ауіптен тылды деп ойлады, алайда бл за уаыта созылан жо. Тарын ханны блаты пайдалануы лемдегі тепе-тедікті бзылып, біртіндеп тіршілікті жойылуына келіп сотырды жне барлыы мардаларды жерінде басталды: онда брын-соды болмаан рашылы, дауылдар мен су тасындары болып, оларды жері аырындап мір сруге жарамайтын кйге тсті. Мені кемні айтуы бойынша, оларды жері лемдегі е керемет орын болан, ежелде оларды табиатын лы табиат деп атаан, себебі онда те сирек кездесетін жануарлар мен неше трлі сиырлы сімдіктер скен, алып теіздер мен алпауыт таулар, шексіз ормандар мен бетін жасыл кілем басан далалар болан, ал азір… ал азір онда лі топыратан баса ештее жо, – деп Батыраа арады. – Сендер оларды аймаын Тманды деп атайсыдар, адамдарды арасында мыдаан жыл брын онда быжытар келіп, ол айматы тіршілігі жо жерге айналдыран деген аыз тараан, біра мны брі жалан, ондаы тіршілікті жойылуы бір ана ханны кесірі жне оны тотатпаса, аыр соында бкіл лем ліп тынады.