Камшат Бекежанова

Armanga bastar asular

Кіріспе

Е алаш рет айтулы мектеп жайлы кітап жазуды андай таырыптан бастааным жн болар екен?-деп ойландым. Бл кітап барлы оырмана тсінікті, болаша рпаа андай да бір пайдасы тиетіндей боланын шын жрегіммен алааным рас. Егер адам баласы зіні болмысы мен шыан тегінен бейхабар болса, онда оны болашаы да блыыр болары сзсіз.

рметті оырман, бл кітапты кіріспе блімінде бізді ата-бабаларымызды андай дана да, лама боланы, ата-тегімізді ілім-білімге деген ізденісі туралы сз озалады. лы лама алым бу Насыр л-Фарабиді барлы саладаы біздерге алдыран сарылмас азынасы мен мір сурудегі мн берілу керек басты формулулаларымен таныс боласыздар. Брын оыан болсаыздар тіптен жасы. Сонымен атар, аза жерінде тыш ашылан физика-математикалы баытта білім беретін алашы мектепті мыр тарихы жайында естелік жазуды жн крдім.

«Адам-елеусіз тоза сияты із-тзсіз рып кету шін тумайды. Адам артынан із алдыру шін, болаша рпаына, жер бетінде баса да адамдарды аыл-ой дниесінде, жрегінде мытылмастай іс алдыру шін туады»,– деген екен бір лама. Осы сзді мнін де, маынасын да з ісімен длелдей білген аяулы стаздар мен мектеп іргетасын алаан жандарды жасаан жасылытарын айтпау, елемеу ммкін емес!

Армана бастар – асулар!

Бастау

ара топыраты шаын шыарып, ара азана піскен стті аспаын ырып жеп, сарырап аып жатан зенге балыша сгіп, ен далада еркін скен аншама азаты ара домала балаларыны биік масата жетуіне жол ашан, лы баспалда – ол арман баспалдаы. Адам баласы дние есігін ашан сттен бастап, еріксіз сананы алауымен армана жол тартады. Е басты арманы аяулы анасыны ысты шаына блену болса, ары арай есін біліп зін-зі таныан сайын арманыны да лая тсуі айдан аны. Сол армана жету жолында талай биік-белестерді баындыруы тасы емес. Адамзатты анына сіген жангештілікпен пара-пар дние. Жер бетіндегі алты рлыты ішінде, клемі жаынан тоызыншы орынды иеленіп, лан-байта дархан даланы мекендеген ата-бабаларымыздан алан асиет. уел бастан, халымызды ылым-білімге деген штарлыы, иялындаы армана жету жолында адам басан алашы баспалдаыны бірі. лемді мойындатан бабаларымызды салт-дстрі, трмыс-тіршілігі, ой-рісіні шырлыы болашаымыз шін сарылмас азына іспеттес. рпаына алдыран тедессіз ілім жауары, лі кнге дейін, бізге азы болып келеді. Абыз аталарымызды шынында да, даналыына бгінгі ылымны зі кз жеткізіп отыр. Егер, азаты тарихына ателеспей кз жгіртер болса, лі де талай шындыты аймаша алып тарих бетіне шыары сзсіз.

Тас, мыс, ола дуірлерінде мір срген ата-бабаларымыз, лемде алаш болып жылыны ола йреткен халы. Металлды пиясын мегеріп, мыса алайыны осып, оланы жасалу жолын ойлап тапан. Е кне ала, Арайым ала ркениетін алыптастырып, лемді мойындатан. Осындай халыты мінез-лын, зіні мір жолында кездескен кптеген кедергілерді жоя білген, буыранып таудан аан зен суыны длей аысына тееуге болады. мір сру дадысы да згеден ерекше, дана халымыз пайдаланан, кнделікті жейтін жылыны етін, оны стін, ірімшікті, кілегейді, айранды отырышы елдер тіпті білмеген деседі. Сонымен атар, малды жнінен, терісінен ажетті киім-кешектер, бас киімдер, ая-киім, рал-саймандар салатын оржындар, ыдыстар, киіз йлер, тсеніш киіздер, кілемдер жасаан. Орталы азастан аумаында ола шыару шін ажетті материалды-техникалы база алыптастыран. лемде сирек, тіпті млдем кездеспейтін кен байлытарды оры шоырланан ке байта, лы мекенді иемденген. Сондай-а, дгелекті соыс арбаларын, зегіні, ауыздыты да дала халы ойлап тапаны тарихи зерттеулерден белгілі. Мыс, алайы, кміс, алтын жне т.б. металлдарды рып-соып балытып, сан алуан зергерлік бйымдар жасап, сауда-сатты орталыына айналан. азатарды ата-бабалары саналатын сатар, йсіндер, алылар, ндар Еуропаны халытарынан лдеайда ерте кезенен бастап, здеріні мемлекеттерін раны, басару жйесіні алыптасаны, мдениеттілігіні крсеткіші саналатын жазуыны болуы археологиялы зерттеулер нтижесінде длелденген.

Осы орайда, бізді заманымыза дейін білім алу дадысы болмаан, аза халы тек мал баып, оны кбейтумен ана айналысан деген сан алуан пікірді алыптасуына нкте оюа болатын секілді. Тамаша мдениетті алыптастырып, лы ламаларды лемдік революцияа айналан ты жаалытар ашуына жол ашан, бабаларымызды тектілігін бгінгі рпаты санасына сііруіміз керек. Мені осы уаыта дейінгі бір байааным, сіп келе жатан аракздеріміз тарихты тереіне іліп, ызыпайды. Оларды кз алдында теледидардан крсетілетін ашаршылы кезеіндегі тсірілген, халымызды дере кшкен, жан тршігерлік аянышты бейнесі ана алып ойан сыайлы. Ал, сні мен салтанаты жарасан хан ордалары мен тамаша кне алалар туралы кріністер кемде-кем.